วันสงกรานต์ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่โบราณ เป็นประเพณีที่เต็มไปด้วยความกตัญญู ความสนุกสนาน และการแสดงความเคารพซึ่งกันและกัน สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะความเป็นไทยอย่างชัดเจน โดยใช้ “น้ำ” เป็นสื่อในการเชื่อมสัมพันธ์ไมตรี
ความหมายและความสำคัญของสงกรานต์
คำว่า “สงกรานต์” มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า “ก้าวขึ้น ผ่าน หรือการเคลื่อนที่ ย้ายที่” หมายถึง เวลาที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนจากตีหนึ่งไปสู่อีกราศีหนึ่งทุก ๆ เดือน โดยเฉพาะเมื่อดวงอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษ จะเรียกว่า “มหาสงกรานต์” ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามคติพราหมณ์ การกำหนดวันสงกรานต์จึงตกอยู่ในระหว่างวันที่ 13, 14 และ 15 เมษายน
ประเพณีและกิจกรรมสงกรานต์
ในช่วงวันสงกรานต์ ประเพณีและกิจกรรมที่สำคัญ ได้แก่:
- การบำเพ็ญกุศล ด้วยการตักบาตร นำอาหารถวายพระ รักษาศีล และสรงน้ำพระพุทธรูป เป็นการรักษากายใจให้สะอาดผ่องแผ้ว
- การทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษ เพื่อแสดงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณที่ล่วงลับไปแล้ว
- การรดน้ำ เพื่อแสดงความเคารพและความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ เช่น พ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย
- การเล่นรดน้ำและสาดน้ำ เพื่อเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างญาติ พี่น้อง และมิตรสหาย
การสืบสานประเพณีสงกรานต์
การสืบสานประเพณีสงกรานต์ให้คงอยู่เป็นวัฒนธรรมที่ดีงามของไทย สามารถทำได้ดังนี้:
- ส่งเสริมให้ลูกหลานและคนในชุมชนร่วมกันทำกิจกรรมสงกรานต์อย่างสม่ำเสมอ
- ยึดถือและปฏิบัติตามแนวทางที่เหมาะสม เช่น การรักษาศีล การแสดงความกตัญญู และการเล่นน้ำอย่างมีสติ
- ร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชนในการจัดงานสงกรานต์ที่สะท้อนถึงความเป็นไทย
ด้วยการร่วมมือกันของทุกภาคส่วน ประเพณีสงกรานต์จะคงอยู่และสืบทอดไปสู่คนรุ่นต่อ ๆ ไป ทำให้วัฒนธรรมและความเป็นไทยยังคงเด่นชัดสืบไป
อ้างอิง
อมรินทร์ เทเลวิชั่น. (2567). นางสงกรานต์ 2567. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2567, จาก https://www.amarintv.com/article/detail/61139
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. (2567). ประเพณีสงกรานต์. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2567, จาก http://book.culture.go.th/songkran64/mobile/index.html#p=9