แผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย พ.ศ.2566–2570 ไม่ได้พูดถึงแค่โครงการก่อสร้างหรือถนนใหม่ แต่มีภาพใหญ่ด้านเศรษฐกิจซ่อนอยู่ข้างในด้วย ว่าอีกไม่กี่ปีข้างหน้า “เงินในเชียงรายจะหมุนจากอะไร” และรายได้เฉลี่ยของคนเชียงรายมีแนวโน้มไปทางไหน
ข้อมูลพื้นฐานด้านเศรษฐกิจของกระทรวงเกษตรฯ ระบุว่า ปี 2566 ขนาดเศรษฐกิจของเชียงราย (GPP) อยู่ราว 116,580 ล้านบาท โดยเป็นภาคเกษตรประมาณ 29,466 ล้านบาท หรือราวหนึ่งในสี่ของทั้งจังหวัด ขณะที่รายงานวิเคราะห์เศรษฐกิจและแผนพัฒนาจังหวัดในช่วงปี 2558–2564 เคยคาดการณ์ว่า GPP ต่อหัว ของคนเชียงรายจะขยับจาก 89,556 บาทในปี 2560 ไปแตะราว 91,736 บาทในปี 2564 และทยอยเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในช่วงแผน 2566–2570 แม้จะชะงักลงช่วงโควิด
1. ภาคเกษตร: ฐานใหญ่ที่ยังสำคัญที่สุด
สำหรับเชียงราย “ภาคเกษตร” ยังเป็นตัวตั้งของเศรษฐกิจ คนจำนวนมากในจังหวัดยังทำอาชีพเกษตรกรรม ทั้งข้าว ข้าวโพด ยางพารา ไม้ผล กาแฟ รวมถึงประมงน้ำจืดในลุ่มน้ำกก–โขง แผนพัฒนาด้านการเกษตรจังหวัดเชียงราย 2566–2570 วางวิสัยทัศน์ไว้ว่า จังหวัดต้องเป็น “เมืองเกษตรนวัตกรรม สินค้าเกษตรปลอดภัย มีคุณภาพสู่ตลาดสากล” พร้อมทั้งแบ่งยุทธศาสตร์ออกเป็นหลายด้าน เช่น การสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกร, ยกระดับ Smart Farmer, เกษตรปลอดภัย–เกษตรอินทรีย์ และการแปรรูปเพิ่มมูลค่า
ในแผนปฏิบัติการปี 2566 มีโครงการน่าสนใจหลายชุด เช่น
- ยกระดับ Smart Farmer และ Young Smart Farmer
- เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำด้วยระบบ IoT และเกษตรอัจฉริยะ
- ยกระดับการผลิตข้าวและไม้ผล (ลำไย ลิ้นจี่) ให้ได้มาตรฐานอาหารปลอดภัย
- บ่มเพาะ Local Startup เชื่อมสินค้าอัตลักษณ์ชุมชนสู่ตลาดทุกระดับ
ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า เป้าหมายไม่ใช่ให้ชาวบ้านปลูกอย่างเดียวแล้วขายดิบขายดีเอง แต่จะค่อย ๆ พาเกษตรกรไปสู่การใช้เทคโนโลยี การแปรรูป และการทำตลาดรูปแบบใหม่ เพื่อให้มูลค่าเพิ่มของสินค้าเกษตรอยู่ในเชียงรายมากขึ้น ไม่ใช่ถูกดึงออกไปนอกพื้นที่อย่างเดียว
2. การท่องเที่ยว–บริการ: เครื่องยนต์สำคัญหลังโควิด
อีกด้านที่แผนจังหวัดให้ความสำคัญมากคือ ภาคบริการและการท่องเที่ยว เชียงรายถูกวางตำแหน่งให้เป็น “เมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์ สะอาด ปลอดภัย น่ายล” ภายใต้ยุทธศาสตร์การสร้างมูลค่าเพิ่มด้านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ บนฐานวัฒนธรรมล้านนาและชาติพันธุ์
รายงานประมาณการเศรษฐกิจจังหวัดปี 2567–2568 ระบุว่า ภาคบริการของเชียงรายถูกคาดหวังให้เป็นตัวขับเคลื่อนหลัก โดยเฉพาะหลังจำนวนนักท่องเที่ยวกลับมาเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องหลังโควิด เศรษฐกิจจังหวัดในภาพรวมจึงถูกคาดการณ์ว่าจะโตได้ราว 2.1% ในปี 2567 และเพิ่มขึ้นเป็น 3.1% ในปี 2568 โดยภาคบริการ–การท่องเที่ยวเป็นตัวหลักที่ฉุดให้เศรษฐกิจฟื้น
แนวทางในแผนพัฒนาจังหวัดจึงไม่ได้พูดแค่การดึงนักท่องเที่ยวเข้าตัวเมืองเชียงราย แต่ยังเชื่อมต่อ เมืองรอง–ชายแดน–เส้นทาง GMS เช่น แม่สาย เชียงของ สามเหลี่ยมทองคำ ดอยแม่สลอง ไปจนถึงการจัดงานเทศกาล ศิลปะ และกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ตลอดทั้งปี เพื่อให้เม็ดเงินจากนักท่องเที่ยวหมุนไปในชุมชนมากที่สุด
3. การค้า–โลจิสติกส์–ชายแดน: ใช้ทำเล R3A ให้คุ้ม
นอกจากเกษตรและท่องเที่ยวแล้ว แผนจังหวัดยังมองว่าเชียงรายมี “จุดแข็งพิเศษ” คือการเป็นประตูการค้าในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ผ่านเส้นทาง R3A และด่านชายแดนต่าง ๆ เช่น แม่สาย เชียงของ และเชียงแสน
เอกสารแผนพัฒนาจังหวัดช่วง 2566–2570 กล่าวถึงการพัฒนาโครงข่ายคมนาคมและโลจิสติกส์ ทั้งทางถนน ด่านศุลกากร และระบบขนส่ง เพื่อรองรับการค้า–การลงทุนขนาดใหญ่ และการท่องเที่ยวข้ามแดน โดยเป้าหมายคือทำให้เชียงรายเป็นศูนย์กลางการค้าชายแดนที่เชื่อมจีน–ลาว–เมียนมาเข้ากับเศรษฐกิจไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับคนเชียงรายทั่วไป นั่นหมายถึงโอกาสด้านงานบริการ ลอจิสติกส์ โรงแรม ร้านอาหาร และธุรกิจเกี่ยวเนื่องกับการค้าชายแดน ที่มีแนวโน้มเติบโตไปพร้อมกับปริมาณคนและสินค้าที่ผ่านเข้า–ออกจังหวัดมากขึ้นในช่วงแผน 5 ปีนี้
4. แล้วคนเชียงรายควรจับตาอะไรเป็นพิเศษ?
ถ้ามองจากแผนพัฒนาจังหวัดและรายงานเศรษฐกิจร่วมกัน จะเห็นภาพใหญ่ประมาณนี้:
- รายได้เฉลี่ยต่อหัวมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แต่ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ
- ภาคเกษตรยังเป็นฐานใหญ่ของเศรษฐกิจ แต่จะถูกผลักให้ “ฉลาดขึ้น” ผ่าน Smart Farmer, เทคโนโลยี และการแปรรูป
- ภาคบริการ–ท่องเที่ยวกลายเป็นเครื่องยนต์หลักหลังโควิด ยิ่งถ้ามีงานเทศกาลและเส้นทางท่องเที่ยวใหม่ ๆ เศรษฐกิจก็มีโอกาสขยายตัวต่อ
- การค้า–โลจิสติกส์ชายแดนจะมีบทบาทมากขึ้น โดยเฉพาะการเชื่อมจีน–ลาว–เมียนมา ผ่านเส้นทาง R3A และด่านต่าง ๆ
สำหรับชาวบ้านและผู้ประกอบการในเชียงราย การรู้ทิศทางเหล่านี้จะช่วยให้วางแผนชีวิตและธุรกิจได้ดีขึ้น เช่น เกษตรกรอาจลองเข้าโครงการเกษตรปลอดภัย–Smart Farmer ผู้ประกอบการท่องเที่ยวอาจปรับแพ็กเกจให้สอดคล้องกับแนวทาง “ท่องเที่ยวสร้างสรรค์” หรือคนรุ่นใหม่อาจมองหาโอกาสในสายงานบริการ โลจิสติกส์ และธุรกิจเชื่อมชายแดนที่กำลังขยายตัว
ที่มาและอ่านแผนฉบับเต็ม : แผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย พ.ศ.2566–2570
