ย่านศรีเกิดเชียงรายมีเรื่องราวที่ชวนรู้จักผ่านอาหาร ความทรงจำจากครัวเล็ก ๆ เมนูที่เคยกินกับครอบครัว และร้านที่คนรุ่นก่อนพาไปนั่ง พื้นที่ในตัวเมืองเชียงรายแห่งนี้เป็นหนึ่งในย่านที่ชวนมองเมืองผ่านมุมวัฒนธรรมอาหาร
ทำไมศรีเกิดจึงมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับอาหารมากมาย
เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2569 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงรายจัดเวทีเกี่ยวกับ “ทุนวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์” ภายใต้โครงการ “เชียงรายหลายรส ณ ศรีเกิด” เพื่อรวบรวมเรื่องราวของอาหาร ผู้คน และย่านเมืองเก่า ไม่ใช่เพียงทำรายชื่อร้านอาหารอร่อยเท่านั้น
รายงานจากเวทีระบุว่าย่านศรีเกิดเป็นพื้นที่ที่ผู้คนจากหลายวัฒนธรรมเข้ามามีบทบาทในประวัติศาสตร์เมือง ทั้งกลุ่มไทยเขิน ไทยใหญ่ ชาวจีนหลายกลุ่ม ชาวยูนนาน ปาทาน อินเดีย และชุมชนอื่น ๆ ความหลากหลายนี้สะท้อนผ่านวิธีทำอาหาร วัตถุดิบ และความทรงจำที่ส่งต่อกันในครอบครัว
คำว่า “ครัวของเมืองเชียงราย” หมายถึงอะไร
ในข้อมูลโครงการ ศรีเกิดถูกกล่าวถึงในฐานะพื้นที่ที่เคยได้รับการจดจำว่าเป็น “ครัวของเมืองเชียงราย” เพราะมีร้านอาหารและเมนูเก่าแก่ที่ผูกพันกับชีวิตประจำวัน ตัวอย่างชื่ออาหารที่มีการหยิบยกขึ้นมาพูดคุย ได้แก่ ข้าวแต๋น ข้าวหมี่ ขนมสละอ่อน และข้าวมันป้าสา
ชื่ออาหารเหล่านี้ชวนให้ย้อนถามต่อว่าใครเป็นคนทำ สูตรของแต่ละครอบครัวต่างกันอย่างไร และร้านหรือคนทำรุ่นเดิมยังมีเรื่องเล่าอะไรที่ไม่ได้ถูกบันทึกไว้ในสื่อออนไลน์ คำตอบที่น่าสนใจอาจไม่ได้อยู่แค่ในตำรา แต่อยู่กับเจ้าของสูตรและคนที่เคยใช้ชีวิตในย่านนี้จริง ๆ
จากความทรงจำสู่แผนที่อาหารชาติพันธุ์
อีกเป้าหมายของโครงการคือการทำ “แผนที่ทุนวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์” โดยรวบรวมแหล่งวัตถุดิบ ผู้ประกอบการ และครูภูมิปัญญา รวมถึงมองหาแนวทางต่อยอดเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์และเส้นทางเรียนรู้ย่านเมืองเก่า
วัตถุดิบอย่างมะแขว่น ถั่วเน่า และสมุนไพรพื้นบ้านจึงไม่ได้ถูกพูดถึงแค่ในฐานะเครื่องปรุง แต่ยังเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตและประวัติของผู้คนแต่ละชุมชน อย่างไรก็ดี ข้อมูลโครงการเป็นรายงานกระบวนการศึกษาและข้อเสนอพัฒนา ไม่ได้หมายความว่าแผนที่หรือกิจกรรมทุกอย่างเปิดให้เที่ยวได้แล้วในปัจจุบัน
ถ้าอยากเรียนรู้ย่านศรีเกิด ควรเริ่มตรงไหน
เริ่มจากเดินดูบรรยากาศย่านเมืองเก่าอย่างเคารพสถานที่ สังเกตอาคารเก่าและร้านที่ยังเปิดอยู่ แล้วพูดคุยกับคนในพื้นที่เมื่อมีโอกาส หากอยากชิมอาหารในเรื่องเล่า ควรสอบถามว่าร้านไหนยังทำเมนูนั้นอยู่ และตรวจวันเวลาเปิดร้านก่อนออกเดินทาง ไม่ควรใช้บทความเก่ามายืนยันว่าร้านยังเปิดอยู่หรืออาหารยังมีขายทุกวัน
สิ่งที่ทำให้ย่านหนึ่งน่าเที่ยว ไม่จำเป็นต้องเป็นจุดถ่ายรูปเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการได้เข้าใจว่าคนในพื้นที่กินอะไร อยู่ร่วมกันอย่างไร และรักษาความทรงจำของเมืองผ่านอาหารไว้แบบไหน
ชวนคนเชียงรายช่วยเติมเรื่องเล่า
ใครเคยเติบโตหรือเคยไปกินอาหารในย่านศรีเกิด จำเมนูไหนหรือร้านไหนได้บ้าง? บางทีชื่อที่คนรุ่นใหม่ไม่คุ้นอาจเป็นความทรงจำสำคัญของคนรุ่นก่อน การแลกเปลี่ยนเรื่องเล่าอย่างสุภาพและตรวจสอบได้ จะช่วยให้ภาพของ “ครัวเมืองเชียงราย” ชัดขึ้นจากหลายมุม ไม่ใช่จากเอกสารเพียงหน้าเดียว
แหล่งข้อมูล
- รายงานเวที “เชียงรายหลายรส ณ ศรีเกิด” เผยแพร่ 28 มิถุนายน 2569 ทาง Thai PBS C-Site
- เชียงราย108: วัดศรีเกิดและภูมิหลังพื้นที่
