จังหวัดเชียงรายกำลังก้าวเข้าสู่ช่วงสำคัญของการพัฒนารอบใหม่ตาม แผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย พ.ศ.2566–2570 ซึ่งถูกออกแบบให้สอดคล้องทั้งยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) แกนกลางของแผนชุดนี้ คือการผลักดันเชียงรายให้เป็นเมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์ วิถีถิ่นร่วมสมัย เกษตรกรรมมูลค่าสูง และรักษาสมดุลสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน
วิสัยทัศน์: เชียงรายเมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์ วิถีถิ่นร่วมสมัย
เอกสารแผนพัฒนาจังหวัดและเอกสารยุทธศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง ระบุวิสัยทัศน์จังหวัดไว้ในทิศทางเดียวกันว่า เชียงรายมุ่งเป็น “เมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์ แห่งความสุข สะอาด ปลอดภัย น่ายล วิถีถิ่นร่วมสมัย เกษตรกรรมมูลค่าสูง สิ่งแวดล้อมสมดุล มุ่งสู่ความยั่งยืน” แนวคิดนี้ต่อยอดจากภาพจำเดิมของเชียงรายในฐานะเมืองท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและธรรมชาติ แต่เพิ่มคำสำคัญอย่าง “สร้างสรรค์”, “ร่วมสมัย” และ “ยั่งยืน” เข้ามาอย่างชัดเจน
วิสัยทัศน์ดังกล่าวยังเชื่อมกับแผนด้านการเกษตรของจังหวัดที่ระบุเป้าหมายว่าเชียงรายต้องเป็น “เมืองเกษตรนวัตกรรม สินค้าเกษตรปลอดภัย มีคุณภาพสู่ตลาดสากล” ทำให้ภาพรวมการพัฒนาไม่ได้มองแค่การท่องเที่ยวเพียงด้านเดียว แต่ครอบคลุมตั้งแต่ไร่นา ชุมชน ไปจนถึงเมืองชายแดนและด่านการค้าระดับภูมิภาค
ยุทธศาสตร์หลัก 5 ด้านที่คนเชียงรายควรรู้
เมื่อไล่ดูแผนพัฒนาท้องถิ่นและยุทธศาสตร์จังหวัด จะพบว่าสาระสำคัญถูกจัดเป็น ประเด็นยุทธศาสตร์หลักประมาณ 5 ด้าน ที่ซ้อนทับกันระหว่างแผนจังหวัดและแผนขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ได้แก่
- การสร้างมูลค่าเพิ่มด้านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานวัฒนธรรม
เน้นพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ศิลปะร่วมสมัย วิถีชาติพันธุ์ และเทศกาลต่าง ๆ ให้มีคุณค่าและมาตรฐานรองรับนักท่องเที่ยวมากขึ้น รวมถึงเชื่อมกับเส้นทาง GMS และการค้า–การท่องเที่ยวชายแดน - การยกระดับเกษตรกรรมมูลค่าสูงและเกษตรปลอดภัย
ผลักดัน Smart Farmer, Young Smart Farmer, เกษตรอินทรีย์ และเกษตรอัจฉริยะ (เช่น IoT ในฟาร์มและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ) เพื่อให้สินค้าเกษตรเชียงรายเข้าสู่ตลาดมาตรฐานสูงทั้งในประเทศและต่างประเทศ - การพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ การค้า การลงทุน และโลจิสติกส์
เชียงรายใช้จุดแข็งด้านทำเลชายแดน และความเป็นประตูสู่อาเซียนเหนือ–ลุ่มน้ำโขง สร้างยุทธศาสตร์ด้านโลจิสติกส์, เขตเศรษฐกิจพิเศษ, การค้าชายแดน และการพัฒนาโครงข่ายถนน–ด่าน R3A, R3B ให้รองรับธุรกิจและการท่องเที่ยวมากขึ้น - การจัดการสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ และการรับมือวิกฤต
แผนจังหวัดให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาหมอกควัน PM2.5 จุดความร้อน (Hotspots) การฟื้นฟูป่า รวมทั้งการจัดการน้ำตามลุ่มน้ำต่าง ๆ ที่เชียงรายพึ่งพา ซึ่งอยู่ภายใต้เป้าหมาย “สิ่งแวดล้อมสร้างสรรค์ เมืองน่าอยู่” - การพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคมสร้างสรรค์
ครอบคลุมด้านสาธารณสุข การศึกษา เยาวชน ผู้สูงอายุ กลุ่มเปราะบาง รวมถึงการส่งเสริมธรรมาภิบาลท้องถิ่น ให้คนเชียงราย “สุขภาพดี มีโอกาส และอยู่ในสังคมที่ไม่ทอดทิ้งกัน”
แม้ชื่อเรียกยุทธศาสตร์ระหว่างเอกสารบางฉบับจะต่างกันเล็กน้อย (เช่น “เชียงรายเมืองสุขภาพดี วิถีน่ายล ประชาชนมีความสุขอย่างยั่งยืน” ในแผน อบจ.) แต่เมื่อนำมาเทียบกันแล้วจะเห็นว่าโฟกัสหลักยังคงหมุนอยู่รอบท่องเที่ยว–เกษตร–สิ่งแวดล้อม–คุณภาพชีวิตเป็นแกนเดียวกัน
เชียงรายในบริบทชาติและ SDGs
สิ่งที่น่าสนใจคือ แผนพัฒนาจังหวัดฉบับนี้ไม่ได้ยืนโดดเดี่ยว แต่ถูกเขียนให้เชื่อมกับ “โครงใหญ่” ของประเทศอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็น ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี, แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เอกสารของ อบจ.เชียงรายก็ย้ำจุดนี้ไว้ว่าการวางโครงการและงบประมาณจำเป็นต้องเกาะกรอบยุทธศาสตร์เหล่านี้เพื่อให้ใช้ทรัพยากรงบประมาณได้คุ้มค่าและได้รับการสนับสนุนจากส่วนกลางต่อเนื่อง
ในมุม SDGs แผนเชียงรายแตะหลายเป้าหมายพร้อมกัน เช่น เมืองยั่งยืน (SDG11), การดำเนินการด้านภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (SDG13–15), เศรษฐกิจและงานที่มีคุณค่า (SDG8) และโครงสร้างพื้นฐาน–นวัตกรรม (SDG9) นั่นหมายความว่าโปรเจ็กต์ต่าง ๆ ที่เราจะเห็นในภาคสนาม ไม่ได้มีแค่เรื่องท่องเที่ยวหรือถนน แต่ยังผูกกับเรื่องความเป็นธรรมทางสังคม การลดความเหลื่อมล้ำ และการรักษาทรัพยากรของเชียงรายไปพร้อมกัน
ทำไมคนเชียงรายควรสนใจแผนนี้
สำหรับคนทั่วไป แผนพัฒนาจังหวัดอาจดูเป็น “หนังเล่มหนา ๆ ของราชการ” แต่ในทางปฏิบัติ แผน 2566–2570 นี้คือกรอบที่กำหนดว่าอีกไม่กี่ปีข้างหน้า เชียงรายจะลงทุนกับเรื่องอะไรเป็นพิเศษ ถนนเส้นไหนจะได้รับการพัฒนา พื้นที่ท่องเที่ยวไหนจะถูกผลักดัน โครงการแก้หมอกควันจะเดินต่ออย่างไร และงบประมาณจำนวนมากจะลงไปถึงชุมชนผ่านโครงการแบบไหนบ้าง
การเข้าใจวิสัยทัศน์และยุทธศาสตร์หลักของแผน จึงช่วยให้คนเชียงรายทั้งภาคธุรกิจ ชุมชน และคนรุ่นใหม่ วางแผนอนาคตของตัวเองได้ดีขึ้น เช่น ผู้ประกอบการท่องเที่ยวสามารถเตรียมตัวเกาะกระแส “เมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์” เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนวางแผนพัฒนาไปสู่ “เกษตรปลอดภัย–เกษตรนวัตกรรม” หรือแม้แต่ภาคประชาสังคมก็ใช้แผนนี้เป็นเครื่องมือผลักดันนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตในระยะยาวได้
ที่มา แผนพัฒนาจังหวัดเชียงราย พ.ศ.2566-2570