วิธีอ่านฉลากโภชนาการให้เข้าใจ เริ่มจากดูปริมาณหนึ่งหน่วยบริโภคก่อนเสมอ เพราะตัวเลขบนฉลากอาจเป็นค่าต่อหนึ่งหน่วย ไม่ใช่ต่อทั้งถุง จึงควรอ่านฐานปริมาณแล้วค่อยเปรียบเทียบอาหารบรรจุหีบห่อแต่ละชนิด
1. ดูหนึ่งหน่วยบริโภคและจำนวนหน่วยต่อบรรจุภัณฑ์
เริ่มจากบรรทัดที่ระบุขนาดหนึ่งหน่วยบริโภค เช่น ปริมาณเป็นกรัมหรือมิลลิลิตร แล้วดูว่าบรรจุภัณฑ์มีทั้งหมดกี่หน่วย หากฉลากแสดงสารอาหารต่อหนึ่งหน่วย แต่คุณกินมากกว่าหนึ่งหน่วย ปริมาณที่ได้รับก็เพิ่มตามจำนวนที่กิน ตัวอย่างเช่น กินสองหน่วย ให้คูณตัวเลขต่อหน่วยด้วยสอง วิธีนี้ช่วยไม่ให้เข้าใจว่าตัวเลขบนฉลากหมายถึงทั้งซองโดยอัตโนมัติ
2. อ่านพลังงานควบคู่กับปริมาณที่กินจริง
พลังงานที่ระบุเป็นค่าตามหน่วยบริโภคที่ฉลากกำหนด ให้เทียบกับปริมาณที่ตั้งใจจะกิน และอย่าเปรียบเทียบสินค้าสองชนิดจากตัวเลขหน้าแพ็กเพียงอย่างเดียว หากขนาดหน่วยบริโภคต่างกัน ให้ปรับการเทียบให้อยู่บนปริมาณใกล้เคียงกันก่อน
3. เทียบสารอาหารที่สนใจในปริมาณเดียวกัน
ตารางโภชนาการช่วยดูสารอาหารหลายรายการ ส่วนฉลาก GDA ด้านหน้าบรรจุภัณฑ์เป็นข้อมูลสรุปตามรายการที่แสดงบนสินค้านั้น เมื่อเลือกซื้อ ให้เปรียบเทียบน้ำตาล ไขมัน โซเดียม หรือสารอาหารอื่นตามความต้องการ โดยอ่านหน่วยและฐานปริมาณให้ตรงกัน การมีตัวเลขต่ำหรือสูงเพียงรายการเดียวไม่เพียงพอจะสรุปว่าอาหารนั้นเหมาะกับทุกคน
4. อ่านส่วนประกอบและข้อมูลสารก่อภูมิแพ้ด้วย
ข้อมูลโภชนาการไม่ใช่รายการส่วนประกอบทั้งหมด ควรตรวจส่วนประกอบและคำเตือนสารก่อภูมิแพ้บนฉลากด้วย โดยเฉพาะเมื่อซื้อให้เด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่มีข้อจำกัดด้านอาหาร หากอ่านไม่ชัด ฉลากไม่ครบ หรือข้อมูลไม่ตรงกับบรรจุภัณฑ์ ให้เลือกสินค้าที่มีข้อมูลชัดเจนและสอบถามผู้ผลิตหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
5. ใช้ข้อมูลให้ตรงจุด
- เลือกสินค้าประเภทเดียวกันและเทียบปริมาณเดียวกัน
- อ่านทั้งตารางโภชนาการและฉลากด้านหน้า หากมี
- ดูวันหมดอายุ สภาพบรรจุภัณฑ์ และส่วนประกอบควบคู่กัน
- ใช้ข้อมูลบนฉลากประกอบการเลือก ไม่ใช่แทนคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล
ฉลากโภชนาการบอกอะไร และไม่ได้บอกอะไร
องค์การอนามัยโลกอธิบายว่าฉลากโภชนาการมีเป้าหมายช่วยให้ผู้บริโภครับรู้คุณสมบัติทางโภชนาการและตัดสินใจเลือกซื้อได้ดีขึ้น ส่วนรูปแบบและข้อกำหนดของไทยให้ยึดประกาศกระทรวงสาธารณสุขและคำชี้แจงของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ซึ่งมีการปรับปรุงเอกสารกฎหมายอาหารอยู่เสมอ ฉลากจึงเป็นข้อมูลประกอบการเปรียบเทียบ ไม่ใช่คำรับรองว่าผลิตภัณฑ์เหมาะกับสุขภาพของทุกคน
คำถามที่พบบ่อย
ถ้ากินหมดทั้งซองต้องดูตัวเลขตรงไหน?
ดูจำนวนหน่วยบริโภคต่อบรรจุภัณฑ์ แล้วคำนวณตามจำนวนที่กินจริง หากฉลากระบุค่าต่อหนึ่งหน่วยและกินหลายหน่วย ค่ารวมจะเพิ่มตามสัดส่วน
ฉลาก GDA กับตารางโภชนาการเหมือนกันหรือไม่?
เป็นข้อมูลคนละรูปแบบ ให้ดูรายละเอียดและปริมาณที่ระบุบนฉลากแต่ละส่วน และอย่านำตัวเลขมาเทียบกันโดยไม่ตรวจฐานปริมาณ
อ่านบทความและเมนูอาหารอื่นของเชียงราย108 ได้ที่ หมวดอาหาร
แหล่งอ้างอิง
- กองอาหาร อย.: ฉลากโภชนาการและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (ตรวจเมื่อ 18 ตุลาคม 2569)
- องค์การอนามัยโลก: Nutrition labelling (ตรวจเมื่อ 18 ตุลาคม 2569)