อบจ.เชียงรายเตรียมขยายการตรวจคุณภาพน้ำให้ครอบคลุมทั้งน้ำบาดาลและระบบประปาหมู่บ้าน ไม่จำกัดเฉพาะแม่น้ำสายหลัก พร้อมนำงาน “คลินิกน้ำ” มาช่วยให้ชุมชนดูแลระบบผลิตน้ำได้ดีขึ้น โดยตามข่าววันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 จะประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในวันที่ 16 พฤศจิกายน เพื่อวางแผนเก็บตัวอย่างและตรวจวิเคราะห์ต่อไป
สำนักข่าวชายขอบรายงานคำให้สัมภาษณ์ของ นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ว่า อบจ.ต้องการเดินหน้าดูแลความปลอดภัยของน้ำด้วยทรัพยากรที่มีอยู่ ควบคู่กับการผลักดันให้รัฐบาลแก้ปัญหามลพิษข้ามพรมแดนและสนับสนุนโครงการระยะยาว
ความคืบหน้าครั้งนี้เป็น การประกาศแนวทางและเตรียมแผนดำเนินงาน ไม่ใช่รายงานว่าตรวจน้ำครบทั้งจังหวัดแล้ว และไม่ได้หมายความว่าน้ำทุกพื้นที่ของเชียงรายมีสารหนูเกินมาตรฐาน
ตรวจน้ำเชียงรายให้กว้างขึ้น ทั้งน้ำบาดาลและประปาหมู่บ้าน
ตามรายงานของสำนักข่าวชายขอบ อบจ.เชียงรายเตรียมหารือกับกองสาธารณสุขและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เพื่อกำหนดการลงพื้นที่เก็บตัวอย่างน้ำ โดยใช้ชุดตรวจภาคสนามควบคู่กับการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ และประสานสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
เหตุผลสำคัญคือการเฝ้าระวังไม่ควรหยุดอยู่แค่แม่น้ำกก สาย รวก และโขง เพราะบางชุมชนใช้น้ำจากบ่อบาดาลหรือระบบประปาหมู่บ้าน ซึ่งต้องตรวจคุณภาพของแหล่งน้ำและระบบผลิตของตนเองด้วย
ต้นทางข่าวยกกรณีพื้นที่ ตำบลห้วยซ้อ อำเภอเชียงของ เป็นเหตุให้ต้องเพิ่มความรอบคอบกับน้ำบาดาล อย่างไรก็ตาม ไม่ควรนำผลตรวจของแหล่งน้ำหนึ่งไปเหมารวมกับน้ำประปาทุกหมู่บ้าน หรือสรุปว่าการปนเปื้อนของน้ำบาดาลมีต้นเหตุเดียวกับมลพิษในแม่น้ำข้ามพรมแดนโดยไม่มีหลักฐานรองรับ
อ่านผลตรวจน้ำ ต้องดูว่าเก็บจากจุดใด
ก่อนใช้ผลตรวจตัดสินใจเรื่องน้ำของครัวเรือน ควรดูข้อมูลประกอบให้ครบว่าเป็นน้ำจากแม่น้ำ บ่อบาดาล น้ำก่อนเข้าระบบผลิต หรือน้ำประปาหลังผ่านการปรับปรุงคุณภาพแล้ว รวมถึงวันเก็บตัวอย่าง สารที่ตรวจ หน่วยวัด และเกณฑ์ที่ใช้เปรียบเทียบ
ผลตรวจน้ำดิบไม่ใช่ผลตรวจน้ำประปาที่จ่ายถึงบ้าน และผลคัดกรองภาคสนามไม่ควรถูกนำเสนอเสมือนเป็นผลยืนยันจากห้องปฏิบัติการ หากหน่วยงานยังไม่ได้รายงานเช่นนั้น
เตรียมหารือแหล่งน้ำต้นทุนภายในจังหวัด
อีกแนวทางที่นายก อบจ.เชียงรายกล่าวถึง คือการรวบรวมข้อมูลเส้นทางน้ำจากกรมชลประทาน ทั้งแม่น้ำ ลำน้ำสาขา และแหล่งน้ำในพื้นที่ เพื่อหารือกับสถาบันการศึกษาและกรมเจ้าท่า
หน่วยงานที่ข่าวระบุว่าจะร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูล ได้แก่ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา โดยมีแนวคิดศึกษาการกักเก็บน้ำและเพิ่มแหล่งน้ำต้นทุน เช่น แก้มลิง ธนาคารน้ำใต้ดิน และการเก็บน้ำจากพื้นที่สูง
ข้อเสนอเหล่านี้ยังเป็นประเด็นที่ต้องศึกษาและวางแผน ไม่ใช่การยืนยันว่าโครงการได้รับอนุมัติหรือเริ่มก่อสร้างแล้ว เป้าหมายที่กล่าวถึงคือเพิ่มทางเลือกในการจัดหาน้ำและลดการพึ่งพาแหล่งน้ำข้ามพรมแดนในอนาคต
ฟื้น “คลินิกน้ำ” ให้ชุมชนดูแลระบบประปาได้ดีขึ้น
สำนักข่าวชายขอบรายงานว่า อบจ.เชียงรายเตรียมนำความรู้จากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติและมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งเคยทำงานนำร่องในพื้นที่ กลับมาขยายผลผ่าน “คลินิกน้ำ” เพื่อให้คณะกรรมการประปาหมู่บ้านได้รับคำแนะนำด้านการปรับปรุงคุณภาพน้ำโดยตรง
ประเด็นที่จะให้ความรู้ครอบคลุมกระบวนการผลิตน้ำ เช่น การเติมอากาศ การตกตะกอน และการใช้สารเคมีอย่างถูกวิธี แต่ต้องแยกให้ชัดว่า การปรับปรุงน้ำให้ใสหรือการฆ่าเชื้อ ไม่ใช่หลักฐานว่าน้ำนั้นปลอดสารหนู การเลือกวิธีบำบัดต้องอาศัยข้อมูลคุณภาพน้ำและผู้เชี่ยวชาญ พร้อมตรวจผลหลังผ่านระบบ
สำหรับประชาชน ไม่ควรตัดสินความปลอดภัยจากสีหรือความใสของน้ำเพียงอย่างเดียว และไม่ควรเติมสารส้มหรือคลอรีนเองโดยคาดว่าจะกำจัดสารหนูได้ อ่านคำแนะนำที่เกี่ยวข้องในบทความ สารหนูแม่น้ำสาย–กก สธ.ย้ำต้ม หรือเติมคลอรีนกำจัดไม่ได้
ผลักดันรัฐบาลแก้ปัญหาระยะยาว ควบคู่การทำงานของท้องถิ่น
นายก อบจ.เชียงรายระบุผ่านสำนักข่าวชายขอบว่า ได้ส่งข้อเสนอของ อบจ.และหนังสือเปิดผนึกของภาคประชาชนไปยังนายกรัฐมนตรี เพื่อให้รัฐบาลยกระดับการแก้ปัญหาและเร่งเจรจากับประเทศเพื่อนบ้าน
รายงานต้นทางยังกล่าวถึงหนังสือเปิดผนึกลงวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ของเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง ซึ่งเสนอให้รัฐบาลสนับสนุนงบประมาณ ระบบตรวจวัดและห้องปฏิบัติการในเชียงราย เทคโนโลยีสำหรับท้องถิ่น คณะทำงานร่วม และการเจรจาระหว่างประเทศ
ทั้งหมดเป็น ข้อเรียกร้องและข้อเสนอที่รายงานผ่านต้นทางข่าว ไม่ใช่ประกาศว่ารัฐบาลได้อนุมัติทุกข้อ หรือประกาศภัยพิบัติระดับชาติแล้ว ส่วนการระบุแหล่งกำเนิดมลพิษและผลกระทบในแต่ละพื้นที่ ต้องอาศัยหลักฐานตรวจวิเคราะห์และการติดตามจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป
ชุมชนควรติดตามอะไรต่อ
สิ่งที่ควรติดตามหลังการประชุมวันที่ 16 พฤศจิกายน ได้แก่ พื้นที่และกำหนดการเก็บตัวอย่าง หน่วยงานรับผิดชอบ วิธีแจ้งผลตรวจแก่ชุมชน และแนวทางช่วยเหลือหากตรวจพบค่าที่ต้องแก้ไข
ผู้ใช้น้ำประปาหมู่บ้านสามารถสอบถามคณะกรรมการประปาหรือหน่วยงานท้องถิ่นว่า มีผลตรวจล่าสุดของระบบตนเองหรือไม่ เก็บตัวอย่างก่อนหรือหลังผ่านระบบผลิต และมีคำแนะนำการใช้น้ำเฉพาะพื้นที่อย่างไร หากยังไม่มีผลยืนยัน ไม่ควรใช้ข้อมูลจากอีกหมู่บ้านมาตัดสินแทน
คำถามที่พบบ่อย
อบจ.เชียงรายตรวจน้ำทั่วจังหวัดแล้วหรือยัง?
ข่าววันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าเตรียมประชุมวางแผนวันที่ 16 พฤศจิกายน ยังไม่ใช่รายงานว่าลงตรวจครบทั่วจังหวัดแล้ว
น้ำบาดาลปลอดภัยกว่าน้ำแม่น้ำเสมอหรือไม่?
ไม่ควรสรุปจากประเภทแหล่งน้ำเพียงอย่างเดียว ต้องใช้ผลตรวจของแหล่งน้ำและระบบผลิตที่ใช้งานจริงในพื้นที่นั้น
คลินิกน้ำจะช่วยชุมชนอย่างไร?
ตามแผนที่รายงาน คลินิกน้ำจะให้คำแนะนำทางเทคนิคและความรู้แก่ผู้ดูแลระบบประปาชุมชน โดยรายละเอียดการดำเนินงานและพื้นที่ให้บริการต้องติดตามประกาศเพิ่มเติม
ต้มน้ำหรือเติมคลอรีนแล้วถือว่าปลอดสารหนูได้หรือไม่?
ไม่ได้ การต้มหรือเติมคลอรีนไม่ใช่วิธีกำจัดสารหนู ประชาชนควรยึดผลตรวจและคำแนะนำของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ไม่ใช้ความใสของน้ำหรือการต้มเป็นเครื่องยืนยัน
เครดิตข่าว: เรียบเรียงจาก สำนักข่าวชายขอบ เผยแพร่วันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ตามข้อมูลและคำให้สัมภาษณ์ที่รายงานในต้นทาง ไม่ใช่การสัมภาษณ์โดยเชียงราย108
ภาพประกอบ: ภาพกราฟิกสร้างขึ้นสำหรับเชียงราย108 เพื่ออธิบายประเด็นตรวจคุณภาพน้ำ ไม่ใช่ภาพสถานที่หรือการลงพื้นที่จริง
วันที่เรียบเรียง: 15 พฤศจิกายน 2569